Op de hoek Markt-Steenweg liggen de percelen Steenweg 2a t/m 2d. Eens was het één pand. In feite is dit nog steeds zo. Daarom noem ik dit pand Steenweg 2. Het pand werd al wat jaren geleden van binnen verbouwd tot vier woningen. De vier woningen hebben hun ‘voordeuren’ met ‘voortuin’ niet aan de Steenweg, maar aan de andere kant van het zadeldak; zeg maar 'achterom'. Nu eerst even wat info over de Steenweg zelf. de Steenweg: Dit is de oudste weg (straat) in Wessem. In Arnhem is de Steenstraat de bekendste straat in Nederland (van het monopolyspel). ‘Straat’ betekent oorspronkelijk ‘verharde weg’. De Steenweg in Wessem stamt uit de dertiende eeuw. Alhoewel geen ‘straat’ zou het mij niet verbazen als de Steenweg hier een tijdlang de enige geplaveide straat in Wessem is geweest. Want? Steenweg betekent 'weg van steen' en was dus verhard. Met kleine maaskeien, maaskeitjes. Maaskeien lagen vooral in de zomer in de drooggevallen bedding van de Maas voor het oprapen en daarom goedkoop. Dat de Steenweg oud is, is te zien aan een aantal grote en rijke in Gelderse stijl gebouwde huizen. De Steenweg moet daarom in de oude kern als dé ‘hoofdstraat’ van Wessem worden gezien. Aan de diverse gevelankers is te zien dat een groot deel van de huizen dateert uit de eerste helft van de 19 de en 18 de eeuw of eerder. Niet voor niets zijn een tiental woonhuizen in deze straat opgenomen in de 'Lijst van rijksmonumenten'. Naast restauratie en onderhoud is er in de Steenweg nauwelijks iets veranderd. Nu naar het pand Steenweg 2. Dit hoekpand staat als rijksmonument te boek met omschrijving ‘Woonhuis met zadeldak evenwijdig aan de straat tussen topgevels met vlechtingen’. Geen complete omschrijving wat mij betreft. Van een pand op de hoek van een straat bevindt het zadeldak zich altijd evenwijdig aan een straat, maar een van de twee topgevels ligt ook altijd evenwijdig aan de straat. Een betere omschrijving is daarom: ‘Woonhuis met zadeldak evenwijdig aan de Steenweg tussen twee topgevels met vlechtingen, met de voor-topgevel aan de Markt’. Volgens het Kadaster liggen de woningen 2a, 2b, 2c en 2d aan de Steenweg, maar de toegang van dit gehele pand aan de Markt. Je moet dan onder een muur met ellipsboogpoort (gedeeltelijk half ovaal) door. De eigenaren hebben alleen maar een achterom, misschien met uitzondering van één bewoner. De adressen en postcodes staan ook allemaal op Steenweg 2a t/m 2d, 6019 AX Wessem. Waarom staat dit pand als adres niet op Markt 2? Immers, de voordeuren bevinden zich min-of-meer aan de Markt. Nummer 2 brengt je op een dwaalspoor; Markt 2 kan, maar Steenweg 2 kan ook. Oorspronkelijk behoorde dit pand van 1461 tot 1798 toe aan de paters Franciscanen van Weert en heette toen Claeshof (Sint-Nikolaashof). Na de Franse omwenteling, 1815, werd het pand omgevormd tot brouwerij en afspanning; waar reizenden wat konden eten en drinken en de paarden ondertussen ‘ververst’ ofwel gewisseld konden worden. Het huis heette toen al heel lang ‘de Keizer’, daarna ‘In de Keizer Napoleon’. Men beweert dat Napoleon Bonaparte zelf de naam aan dit pand heeft gegeven. Edoch, de boerderij en de naam ‘de Keizer’ of ‘In de Keizer’ waren al veel ouder. In dit verband wordt de Keizer van Oostenrijk genoemd. Een toegangsdeur aan de Steenweg is omringd met Naamse steen in ketting verband. In de hardstenen omlijsting is het jaartal 1704 te vinden, waarboven een Lotharingkruisje (☨) is gebeiteld. Dit kruis werd onder meer gekozen door Generaal Charles de Gaulle als symbool van zijn Vrije Fransen. Op zijn graf in Frankrijk staat een Lotharingkruis als monument van 44 meter hoog. Dit kruis wordt ook wel ‘het kruis van Anjou’ genoemd. Het Lotharingkruis gold als symbool van strijd tegen het hakenkruis van de nazi’s. In het jaar, 1704, werd deze boerderij herbouwd omdat het oudere gebouw op dezelfde plaats door brand werd verwoest. De toegangsdeur aan de Steenweg fungeerde tot circa 1935 als staldeur. Er zijn foto's waarop te zien is dat koeien door deze deur naar binnen lopen. Boven deze staldeur zien we een klein ovaal raam in de gevel; een Oeil de boeuf ofwel een ossenoog of koeienoog; historische bouwkunde uit de 17e eeuwse Franse tijd. Eens had men dit raampje dichtgemetseld, maar later toch weer hersteld. De familie Dencken was toen eigenaar. De familie Dencken was een Wessemse magistraten familie en leverde burgemeesters, schepenen en een secretaris bij die schepenbank. Daarom wordt dit pand ook ‘Huis Dencken’ genoemd. Al in 1730 werd de boerderij verkocht aan Jacob van de Sande en in 1765 aan Peter Smeets. De familie Smeets bleef tot in de jaren 1960 eigenaar en bewoner van dit pand. Tjeu Smeets zou na de Franse omwenteling (1815) de naam ‘In de keizer Napoleon’ aan dit pand hebben gegeven. Uit gekke jen. Een brouwerij is er altijd geweest, maar nadat het was omgebouwd tot herberg en afspanning, lijkt die naam aannemelijker. Want? Een uithangbord toonde Napoleon te paard; de ijzeren ringen rechts van de toegangsdeur bevinden zich daar nog steeds. Dit mooie hoekpand heeft onder het zadeldak, nu onder de dakgoot, uitgemetselde tand- en bloklijsten. Aan de Steenwegkant zien we net onder de dakgoot en boven de ramen een aantal (sier) muurankers waar weinig verband in zit. De drie verdiepingsramen met luiken heten ‘kloosterramen’; twee boven elkaar geplaatste ramen van gelijke grootte. Het bovenste raam was om licht, en het onderste om lucht naar binnen te laten. De vierkante luiken worden van binnenuit gesloten. Aan het eind van de lange gevel zien we nog een wagenpoort. Op de foto (19A) van dit pand zien we aan de Steenwegkant nog een voordeur tussen de twee hoge ramen. Die deur is er nu (2020) niet meer. Omdat dit pand in vroeger tijden geen dakgoten had, maakte men aan de onderkant van de gevels gevelplinten of spatranden om het vallende- en terugspattende water op straat op te vangen. De gevelplint is in blokken gecementeerd . Boven deze plint bevindt zich een uitspringende druppellijst voor het afdruppen van regenwater dat van bovenaf langs de muur naar beneden loopt. De perceeloppervlakte van ‘de Keizer’ is 845 m². Een pand om in ere te houden.

Een mooie oudere foto van ‘In de Keizer Napoleon’. Toen nog zonder dakgoten, maar wel met veel siermuurankers. In de loop der tijden is er nogal wat veranderd. (Foto door Wikipedia Commons, Steenweg 2.)

Huis De Keizer